Amortisör Arızası Belirtileri ve Değişim Rehberi

Amortisörler çoğu sürücünün aklına yalnızca konfor konusu olarak gelir. Oysa görevleri bundan çok daha fazladır. Lastiklerin yolla temasını korur, virajlarda ve frenlemede aracın dengesini sağlar. Amortisörler yavaş yavaş yıprandığı için sürücü değişime çoğu zaman alışır ve sorunu geç fark eder. Bu yazıda amortisörün görevini, arıza belirtilerini ve değişim sırasında nelere dikkat etmeniz gerektiğini anlatıyoruz.

Amortisör ne işe yarar?

Araç bir çukura ya da tümseğe girdiğinde yaylar bu darbeyi karşılayarak sıkışır ve tekrar açılır. Amortisör olmasaydı yay bir süre aşağı yukarı salınmaya devam ederdi. Amortisör, içindeki yağ ve valfler sayesinde bu salınımı söndürür ve tekerleğin kısa sürede yeniden yola basmasını sağlar.

Lastiğin yolla teması ne kadar düzenli olursa, fren, direksiyon ve yol tutuşu o kadar güvenilir olur. Bu yüzden amortisör, konfor kadar güvenlikle de ilgili bir parçadır.

Amortisör arızasının belirtileri

1. Aracın fazla yaylanması

Tümsekten geçtikten sonra araç birkaç kez aşağı yukarı salınıyorsa amortisörler sönümleme görevini yeterince yapmıyor olabilir.

2. Frenlemede burnun belirgin şekilde dalması

Fren yaptığınızda aracın ön kısmı eskisinden daha fazla eğiliyorsa ön amortisörler yıpranmış olabilir. Bu durum frenleme sırasında dengeyi olumsuz etkileyebilir.

3. Virajlarda yatma ve savrulma hissi

Virajlarda gövde aşırı yatıyor ya da araç rüzgârda ve şerit değiştirirken dengesiz hissettiriyorsa amortisörler kontrol edilmelidir.

4. Bozuk yollarda tok ses ve vuruntu

Çukur ve tümseklerden geçerken tok bir vuruntu sesi duyuluyorsa amortisör, takozları ya da diğer süspansiyon parçaları yıpranmış olabilir.

5. Yağ sızıntısı

Amortisör gövdesinde yağlı bir ıslaklık varsa içteki sızdırmazlık elemanları bozulmuş olabilir. Yağ kaybeden bir amortisör zamanla sönümleme özelliğini yitirir. Ancak gövdedeki hafif bir nemlenme her zaman arıza anlamına gelmez. Değerlendirmeyi bir ustaya bırakın.

6. Lastiklerde düzensiz aşınma

Lastik sırtında dalgalı, oyuk oyuk bir aşınma görülüyorsa tekerleğin yola düzenli basmadığına işaret edebilir. Bu aşınmanın rot ayarı gibi başka nedenleri de olabilir.

7. Direksiyonda titreşim ve oynaklık

Bozuk zeminde direksiyonda belirgin titreşim ya da aracın yolda "yüzüyormuş" gibi hissettirmesi de süspansiyonun kontrol edilmesi gerektiğini gösterebilir. Bu belirti balans, lastik ya da direksiyon parçalarından da kaynaklanabileceği için doğru teşhis için ustaya danışın.

Amortisörleri basitçe kontrol edebilir misiniz?

Aracın bir köşesine bastırıp bırakarak yaylanmayı gözlemlemek eskiden sık kullanılan bir yöntemdir. Bu yöntem çok kötü durumdaki bir amortisörü fark etmenizi sağlayabilir. Ancak hassas bir sonuç vermez. Daha güvenilir bir değerlendirme için aracı bir servise ya da süspansiyon testi yapabilen bir atölyeye götürün. Lastik değişimi ve periyodik bakım sırasında amortisörlerin sızıntı ve fiziksel hasar açısından incelenmesini de isteyebilirsiniz.

Amortisör neden çift değiştirilir?

Amortisörler aynı aks üzerinde, yani ikisi ön ya da ikisi arka olarak birlikte değiştirilmelidir. Yeni bir amortisör ile yıpranmış bir amortisör farklı sönümleme davranışı gösterir. Bu fark, frenlemede ve virajlarda aracın sağa ya da sola farklı tepki vermesine yol açabilir. Tek taraf hasarlı olsa bile karşı taraftakinin de yenilenmesi önerilir.

Değişimde birlikte kontrol edilmesi gereken parçalar

Amortisör tek başına çalışmaz. Değişim sırasında çevresindeki parçalar da gözden geçirilmelidir:

• Amortisör takozu ve rulmanı: Özellikle ön tarafta, direksiyonu çevirirken ses ya da sertlik varsa bu parçalar yıpranmış olabilir.
• Toz körüğü ve tampon lastiği: Amortisör milini kirden korur ve aşırı sıkışmada darbeyi yumuşatır.
• Helezon yay: Kırık ya da yorulmuş yay araç yüksekliğini ve dengeyi etkiler.
• Rotil, rotbaşı ve salıncak burçları: Süspansiyon ve direksiyon sisteminin diğer bağlantı noktalarıdır.

Bu parçalar için süspansiyon ve direksiyon kategorimizi inceleyebilirsiniz.

Değişimden sonra rot ayarı

Ön amortisör değişimi, birçok araçta tekerlek açılarını etkileyebilir. Bu nedenle değişimden sonra rot ve balans ayarının kontrol edilmesi önerilir. Yanlış ayar, lastiklerin hızlı aşınmasına ve aracın bir tarafa çekmesine neden olabilir.

Güvenlik uyarısı

Ön amortisör değişiminde helezon yayın sökülmesi gerekebilir. Sıkıştırılmış yay ciddi bir enerji taşır ve uygun ekipman olmadan sökülmesi yaralanmaya yol açabilir. Süspansiyon ve direksiyon sistemindeki işlemleri yetkili servise ya da bu konuda deneyimli bir ustaya yaptırmanızı öneririz.

Amortisörün frenle ilişkisi

Yıpranmış amortisörler, özellikle bozuk zeminde frenleme sırasında tekerleğin yolla temasını azaltabilir. Bu da frenleme performansını olumsuz etkileyebilir. Süspansiyon bakımı yaptırırken frenlerinizi de kontrol ettirmeniz iyi bir alışkanlıktır. Gerekirse fren balataları kategorimize de göz atabilirsiniz.

Doğru amortisörü seçmek

Aynı modelin farklı motor seçeneklerinde, spor süspansiyonlu donanımlarda ya da farklı kasa tiplerinde farklı amortisörler kullanılabilir. Ön ve arka, bazı modellerde ise sağ ve sol amortisörler farklıdır. OEM parça numarası en güvenilir eşleştirme yöntemidir. Aracınıza uygun ürünleri amortisörler kategorisinde inceleyebilirsiniz.

Sonuç

Amortisörler yavaş yıprandığı için arıza çoğu zaman fark edilmeden ilerler. Fazla yaylanma, frenlemede burun dalması, vuruntu sesi, yağ sızıntısı ve düzensiz lastik aşınması gördüğünüzde süspansiyonunuzu kontrol ettirin. Değişimi aynı aks üzerinde çift olarak yaptırın ve ardından rot ayarını ihmal etmeyin.

Aracınıza uygun amortisörü bulmak için OEM kodunu sitemizin üst kısmındaki arama kutusuna yazabilirsiniz.